Monday, February 6, 2012
Nunnak tawhfung
Monday, June 28, 2010
Kan Phunzai lengmang deuh rua?
Jesuh Khrih khamhtu le Bawi ah kan cohlan hnu in, Pathian nih fa sinak a kan pek i Thiangthlarau in pumpak cio kan chung ah hmelchunh nak a tuah. Thiangthlarau nih Pathian innchungkhar ah a kan hrintthan caah nunning hlun vialte an lo dih i nunning thar aa thok. Nunning thar chung ah Khrihfa cu a nung mi asi cang caah, nunning thar sinak, Lamthluan le nuncan hna cu a cawn i cu chung ah a tthan ding hrimhrim a herh cang. Cu nunning thar chung i nunzia phunkhat asi mi, 'phunzai lengmang lo' hi nihin ah iruah tti ding in kan sawm hna.
Achuani nih hi ti hin tehte a rak khan:-
"Ka hmet tein tuan ka rak duh zungzal mi rian pakhat cu, Air hostess (or) Vanlawng icit khawh lengmang nak asi mi rian hi a rak si nain, Bsc ka awn dihka in Air hostess rian cu ka rak sok ve i ka hmuh lo caah, Delhi khua i a ummi Company pakhat tu ah rian ka lut. Kum-4 chung zuam nak nganpi he ka ttuan i, mintthat nak zong voi-3 tiang an ka pek ko nain Promotion ( reng kai) caan a phanh ah cun, Kan Boss hna he aa chungkhat mi le zik a nawh kho mi lawng nih an rak hmuh tawn caah ka ngaih a rak chia ngai i, ka phunzai ttheu tawn. Ka rianttuan nak ah kaa nuamh ti lo caah fak piin thlacam nak ka neih hnu ah rian dang kawl ding in kaa tim i dinhnak ca (resignation letter) cu ka Boss sin ah ka pek. Cu ni ah cun, Promotion pek an ka timhnak ca cu ka Boss nih a ka piah! Zei ka chim ti lo.
Thla-1 tluk hrawng kaa dinh hnu ah, Voikhat cu ka hawinu Google Inc. ah riansawk aa tim i, interview tuahnak ah rak ka zul a ka ti caah zulh sawh dingin kaa thawh ve. Rickshaw in kan kal i, Lam pi ah ka maw nu cu a lungmit, aluatchuak i ruahlo piin azual hma caah sizung tu ah kan tlik pi. Ka maw nu cu a kal kho ding asi ti lo caah, nangmah tu interview cu va tuah, chance asi tiah a ticket cu a ka pek. Zeihmanh a ruahawk thei huaha lo cun ka va kal ve i, test tlawmte le biahal tlawmte an kan tuah. Ni-2 a rauh hnu ah telephone an ka chawnh i, rianttuan ding ah kan in duh nain, Hqr. ah interview nei than ding asi lai caah, rem na ti ah cun Vanlawng ticket kan in kuat lai i rak ra, tiah an ka ti. Cu tan cu Vanlawng kaa cit hmasat cem asi i rian zong an ka laak.
Kum-3 ka ttuan chung ah, Voi-4 reng an ka kai ter i, ahlan i Passport mui hmanh ka rak hmuh bel lo mi kha, atu cu ka passport hi ramkip ka kalnak Visa nih Uk-2 hmai a khat cang i a uk-3 nak ka hman lio. Cu ah cun, India Vanlawng kaa cit tawn ah hin, ka ingpuang tawn i, aaa, a chia tuk e, a rim nam e..cu um loh, kha um loh, ramdang ta a tluk lo tuk tiah, ka lungchung tein ka phunzai tawn. Asinain, khua ka ruah tthan tik ah Pathian hmai ah ka ningzak tuk tthan. "Bawipa, ka hmet lio te i ka saduhthah na tlin ter nain, atu ka tlamtlin deuh tik ah cutin, kha tin tiah ka phunzai tthan? Aw...pathian ka sining tthing te kha",..tiah ngaihthiam hal in thla ka cam tthan, tiah a ti.
Zumtu hna, kan sining tthing te kha ttha te i kan ruah tthan asi ah cun, kan phunzai ngam cio hrim lai lo. Bawipa rak ka ngaithiam, ka nunnak tu nangmah sin ah kan hlanh than ti ko lo cu, zeidang kan chim ngam cio lai lo dah!!!!
1. Phunzai nak hi thlachuah an pe tu cung ah naa lawmh lo bia asi ko lo maw?
2. Na phunzai tawn mi kha, ttha tein ruat tthan hmanh? Thi hmete hna an rak si tawn?
3. Na phunzai lengmang ruang ah na mithmai a chia i na rian ah nuamh lo nak a chuak i thil ttha lo dang nih a zulh vima tawn!
4. Na phunzai ruang ah teh thil sining na thleng kho hlei maw? Thil ttha deuh a chuak hlei maw?
5. Kan lungput hmanlo mi kan iremh hlan chung cu, thlachuahnak thar nih a kan zul chap kho tawn lo, ziah tiah cun, atu i na ton lio mi hmanh na thlircawi khawhlo ah cun a dang cu zeitin dah chap ngam kan si kun hnga? etc...
Zumhnak ah kan tthan chin cio nak lai, an bawmtu asi ah cun, Bawipa nih sunpar nak co ko seh. Amen..
Thursday, May 20, 2010
Missionary Rianttuannak thar
(Atanglei cabia hi Global Mission Consultation May 11-14, Tokyo ah Dr. Obed Alveraz nih thawngttha bia a chim i asi. Cahmai-4 asi nain, zabok kauh in ka ttial tthan. Ka hrelhmi le ka nganhmi tam lak a um. A ning tein lehkhawh siseh law tiah saduh ka thah ngai nain, a tam tuk caah, abia ttha ttha tampi lanh taak bu in tlawmpal te zeimaw zawn tete lawng ka leh i ka ttial tthan mi asi.)Matthai 20:1-16
Tuesday, May 18, 2010
Ngaihthiam hal
- Mi ralchia cu a palhnak kha a thuhnawh tawn
- Mi fim mi hna cu an palhnak ah thiamlo an cang ngam i ngaihthiam hal an iharh lo
Tuesday, April 27, 2010
Laimi caah Vulei Pahnih-I
Aristophanes
"Vulei pi hi kan ram cu a
si, kan phunglam cu Zalonnak" tiah Noble laksawng a hmutu Cattial thiam Dario fo (Italy) nih ati bang, Laimi ca zong ah Vulei pi hi kan ram asi ve cang ko rua? Sentanari kan tuah hnu kum 10 chung ah ahme mi te kan ngaikuang vulei in kum 4.5 milian leng a upa cang mi Vulei pi: Pawlitik, Chawlehthal nak le Zungthiamnak phuntling in an rak mongh i Vulei dang pi bantuk ah arak um mi hna lennak raltiang ram ah kan ipharh ve mi hi, minung 10,736 nih Cheraw an laam ruang ah Guiness Book of world record ah an langh mi nak in khuaruahhar atling deuh. Khualtlawng lamtlau hna cu an kirtthan i an itinhnak hmun an panh tthan tawn. Laimi tu cu lamtlau kan si lo i, kalnak theih ti lo ruang ah raltiang ram phan kan si. Cucu a hmu thiammi hna caah Record thar cem asi ko rua lai.Raltiang ram hna hi Nunphung cawnnak lamthluan ah kum tampi kalcia an si hna i nunning le umtu tthut dir nak ah siseh, chanthar thiamnak phunphun in an milhtlorh mi an khuaram hna siseh, hmailei kum-50 leng tiang pi caah alamkip in timhlamhnak an neihmi etc.. hna ruah tikah Ngaikuang Vulei in a ra mi hna caah mang-cang-hlan zong alo i zeitindah a hram ka thok ve lai ti ruahnak lawng hmanh ah kum a liam kho rua lai. Naamtong le Tuhmui he icawm lio ah khan cun Caan hi a kum(kumvui) in tuak khawh a rak si nain Raltiang ram ah cun adeh (second) nih man a neih cang caah rianranh hi zapi nunning asi cang i aa chokpade mi cu vanchiatbia tu an si cang ai!!
Cu bantuk nunning thar chung um cang mi hna le Ngaikuang vulei hna karlak hi zei nih dah adonh khawh i, zei nihdah afeh ter chap khawh hnga?
Chanthar zungthiam nak ruang ah Vulei pi hi aa seeng thluahmah i a peer tthan cang ti asi. Cucu, chaklei um Brazil pa le thlanglei um India pa kha tluk ve ve in chaw an
Aa hlat tuk rih mi Vulei pa hnih hna karlak hi chanthar zungthiamnak nih naihtuk ah achiah than ko hna nain, hmailei kum zeizat chung dah a daih te lai? Hi Vulei pahnih hna karlak hi aa niamsan chin lengmang lai i tthangthar chin hna nih an senghter chin lengmang khawhnak caah lamsial chung zong a hau i lam um cia zong remh lengmang a hau. Laitlang chuak le tthang mi Ramleng phancia poh nih Lairam an tlawn ah an inuam tuk i dia a riam an ti cio. Sinain, US chuak le tthang Laifa nih amah lungtho te'n Lairam ah hawikom a kawl i, a chungkhat ahlam hna i phone a chawnh hna ti cu thawng a leeng bal rih rua lo dah! Cuti lunglennak le diriamh khawhnak aa dang cang mi hna hi atu hin pehtlaihnak fehter khawhnak ah kap hnih mawh phurh nak hna hi zeibantuk dah an si khawh hna?
Raltiang ram um hna caah
Laimi le Krihfa sinak hi aa tthen kho lo mi asi caah kan biaknak le Krihfa bu hi kan caah a muru asi zungzal. Miphun, nunphung le Ca etc... zong a kan tlaihnak a umchun mi kan Institution asi caah thazang derter awk tha lo mi zong asi. Cacawng kho lo hna ca zong ah Krihfa bu hi Sianghlei ruun asi chih ti hi philh piak hna lo ding asi. Hika kan muru chung ah kan chuahtaak cang mi kan ram, kan tuanbia, nungphung le ca hna hi subject pakhat ah kan chiahthiam a herh. Cun, Zumhnak ah bu dang si nak nak in Krihfa sinak ah pakhat si nak le miphun ah pakhat si nak ikhahnak/ilawhnak mitin kan ihmuh le hlam zong a bia pi. Cu ti si lo caah cun, Laimi cu Krihfa ttha asi lai lo i a hrihram zong a fek taktak kho lai lo.
Lairam hi thawhlawm lawng si loin pumpak le inchungkhar he tlawn lengmang ding asi. Hna theihnak lawng si loin, philhawk ttha lo mitthlam ah cuanter khawh peng ding mi cu atak in hmuh le tem asi. Cu caah cun, Fale hna an cutzat hlan tein timhlamh nak neih hau mi zong asi i an cacawn nak ah 'philh khawhlo mi hmuhton' timi Sociology Class ah cathluan an chuah pi khawh nak ding tiang in an nunnak ah caamcin ter a hau. Laiphung ah idawt le tlaihchan langhter nak Puak te hna hi miphun dang nih an neih ve lo mi le an kan hngar ding mi nunphung dawh a si caah, Laitlang theng te i a tem bal ve mi nih cun a dam chung a philh kho ti lai lo. Ziah tiah cun Dawtnak hi a hmual a rak fak cem.
Raltiang ram thang mino hna hi cacawng le cathiam lawngte an si cang hna. Cu mino Siahngakchia bu hna le Lairam siahngakchia bu hna pehtlaihnak fek neihter khawhnak hi biapi tuk mi asi. Pehtlaihnak fek an neih khawh ahcun hawikomh nak a tthang lai i kan si nak(Identity) zong a fek peng lai i kaphnih caah chimawk ttha lo mi hlawknak zong a chuah pi lai.
(Part II ah peh te ding asi lai)
Sunday, April 25, 2010
Pastor Joel Osteen
TV ah Joel Osteen muihmai ka hmuhnak hi a sau cang nain a konglam tthatein ka hlat hlai manh bal lo. Nihin (August 5, 2006) chuahmi thawngca pakhat ah a kong tawi fiang tein an ttialmi cabia ka rel i a huammi caah k
a lehmi a si. Joel Osteen cu Texas State, Houston “Lakewood Church” pastor a si. Hi church hi a tu lio America ah member tamcem a si tiah an ti. Zarhpi zing aa pummi hi 30,000 lengmang an si. An i pumhnak hmun hi Houston Rocket Basketball Team nih cu hlan an rak icelhnak Stadium “Compag Center” ah a si.Joel Osteen hi Baibal sianginn a kai balmi a si lo. Oral Roberts University a cawn tanttim ah degree ngah lo in aa phuah i TV Evangelist a simi a pa John Osteen rian a bomh. Apa phungchimmi TV in chuah rian a ttuan. Apa i tuahmi TV in Pathian thawngttha phuan rianttuanak hi vawlei cung ram 100 nih an zoh, an ngaihmi a si. 1999 kum ah John Osteen cu ruah lo pi in a thih tikah Lakewood Church upa pawl nih Joel Osteen cu a pa rian chan dingah an fial. Upa cheukhat cu hi ti a pa rianchawn an fialmi hi an thin a phang. Zeicahtiah mah tiang ah hin Joel Osteen cu voikhat te lawng phung a chim bal rih caah zarh khat ah 6,000 a pummi Khrihfabu hruai dingah cun an zenh piak ngai.
Asinain caan a rauh hlan ah minung 10,000 ah an karh colh. Cun 20,000. 30,000 tiang chungtel an karh i kum nga lawng a si ah chungtel 40,000 tiang an hung si. Church Growth Today dirhtu John N. Vaughan nih cun Joel i a Khrihfabu “Lakewood Church” hi America ah chungtel tambik a simi Khrihfabu an si ee tiah nai ah thawng a thanh hi a rauh hlan ah 50,000 an si colh te lai tiah a chim chih fawn.
Nihin ahcun Joel Osteen cu America ah TV phungchim minthangbik a si ko cang. A cauk, “Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential,” hi uk million 5 an zuar cang. Joel cu miholh ka nem a si. Mirh siammam bu tein thawngttha a phuan. Hell kongnak in Vancung kong deuh a chim. Ttihphan thlalaunak kong si loin ruahchannak kong deuh a phuan. (He stresses the positive). Joel Osteen cu kum 43 minung a si. Pumh a dih tik paoh ah a duhmi hna kha hmai ah a auh hna i pumpeknak (alter call) a tuah. Mitampi cu hmai ah an chuak i mipi hmai ah Jesuh Khrih an zumhnak kha an langhter. Asinain micheukhat nih cun a phungchimmi hi positive deuh lawng a si caah mitampi kha a hman lomi lam ah a pialter hna ee tiah an ti ve.
TV Evangelist pawl ngiathlai rian le mi kan damh ee tiah biaknak in mi a hlengtu (faith healers and religious con-artist) pawl an konglam mipi sinah a phuang tawntu Ole Anthony (The Trinity Foundation) nih cun, “Joel Osteen nih mipi kha cotton-candy theology a pek hna,” tiah a si. Cotton-candy cu zoh ah lachawn bantuk in porh ngai in a um i tampi i sum in kaa chung i tuh ahcun hmakhat tein a ti in a zut i a ziam colhmi a thlummi ei ding phunkhat khi a si. “Atthatnak pakhat belte cu thil ningcang lo in a tuahmi (fraud) a um rih lo,” tiah Ole Anthony nih cun a ti.
Asinain Osteen hi Khrihfabu sin lahkhah a la ti lo ti a si. Amah bawmhchanhtu pawl nih an chimmi cu, “Osteen cu Pathian bia mipi nih fawi tein an theih fian khawhnak hnga Pathian nih chimthiamnak pahrang a pekmi pa a si,” an ti. An nunnak ah harnak le lungrehteihnak phunphun (crises) nih a ttemttawnmi hna a Khrihfa chungtel hna caah caan pek in biatak tein thla a cam piak hna. Hi rian hi zei dang nak in papek in a ttuan. Roja Teresa nih cun, “Hi church ah ka pumh ah hin Pathian he ka naih deuh tiah ka thlarau nih a hngalh. Cu cu nuamhnak, daihnak … hna an si,” tiah a ti.
Osteen hi minthang ngai a si ko nain a pa bantuk in mipi kha pumh dih hnu tual ah a dir i saupi a chonh hna, an kut a tlaih hna. Mitampi a mah kut tlaih dingah an i tlang i an hngah. Micheu nih a minthut (autograph) an hal. Acheu nih amah he hman an i thlak. Cun a cheu nih cun thlacampiaknak an hal. Cu ti cun pumh chuah hnu ah suimilam pakhat paoh cu inntual ah caan a hman lengmang. Cu hnu ah a dam lomi ngakchia tete a pom hna i thla a cam piak rih hna. Cun mising pipi (strangers) sin zong in greeting cards hna a hlan rih hna. Acawngtu (bodyguard) pawl nih tikik thawl put in a pawng in an cawngh peng.
Scotth Thumma (Sociologist of Religion at Hartford Seminary) nih cun, “Osteen i a Khrihfabu a tthanning hi a ran tuk, thil si tawnning kel lawnh (extraordinary) in a um caah fianter awk ah a fawi hrim hrim lo,” tiah a ti. “Joel Osteen hi Baibal sianginn kai balmi cu a si lo nain a hnuzul pawl nih cun Pathian thluachuah bak a co tiah an zumh. Cun a minung sining (personality) bak hi mi tampi nih an uar. Aminung sining hrimhrim ah mittha, mi zawn a ruahtu le mi a dawtu a si (He comes across as a good guy, as one of us, as someone who’s caring and sincerely interested in everybody),” tiah Thumma nih cun a chim rih.
Tuesday, April 20, 2010
Laimi le Capo II
ak hi 'Zung' phung khat asi caah Hruaitu hna le Mipi hmai ah biachim tawn mi nih cun thiam izuam hi a herh hringhran. Mipi hruai khawh nak ding ah cun mi lunglut lak in biachim thiam nak a herh i, mi lungthin hlauh khawhnak tawhfung pakhat cu 'nih' ter nak hi asi. Hawi ramdang hna ah cun, mipi hmai biachim thiam nak hi a cawn zong in an cawn. President Obama zong hi mipi hmai biachim ning cang a cawng lengmang ve mi a rak si. Atthen cu, nuhrin nak in biachim thiam mi an um ve nain, biachim thiam nak le capo chim thiam nak hi cawn khawh zong asi ve i, cu skill te cu tthan ter zong a hau. Cun, Capo a duh mi poh hi ngia cio hna hmanh uh, mi tluangtlam an si lai.Capo chim tik belte ah a zawnzam, caan le hmun hma he aa tlak mi chim thiam zong a bia pi ve. Capo asi ai pet tiah theihmi poh chim ding tu cu asi loh. Ichuah sual zong a fawi i, nih piak lo zong a um kho. Cu ti ti ruang bel ah iralrin tuk lawmmam i chim ngam lo ding tiang khi cu a si lem fawn loh. Thiam duh ah cun, chim pah lengmang ding tu asi leh lam. Saya Pakhat hi ka rak hal bel, "Na biachim ngaih nuam tuk, cun, Capo chim thiam nak hi zeitin dah ka neih khawh ve lai?" tiah. "Aa...Na theih mi tete kha tluang tein chim pah lengmang law, a caan sau deuh cun, mi nih an in nih piak leng mang ko lai" tiah a rak ka leh. um..um...
Ka hmet lio i a rak laar ngai mi Capo pakhat cu, Taangcheu cawn mi Kawl ca kha, Lai holh in an rak leh mi asi...cu cu :-
Khaa kawh ttha ih .....................A khabe ah ka thongh
Ye ye Maw maw ........................A zei ma lo te ah
Pawhpawh pa pa ........................A paw le paang ah
Taw taw maw ta la......................Mawtaw in kan phurh :)
tiah capo kan rak chim ttheu tawn.
Voi khat cu, Mizoram ah Laipa Kuli ttuan ah a kal. Lahkhah an thoh i hmawca cawk aa tim. Mizo holh a thiam lo caah, aa ruat i, mizo holh hi cu pehtonh chom ngawt asi ko i tiah, Dawr neitu kha, "Ka Pu, Ngalzam in nei em?" ati an ti. :) Mizo nih hmawca an ti ve..
Capo chim tik belte ah a biapi ngai mi hrial ding a um. Laitlang hna ah cun an rak hman ngai. Cucu, mi pakhat derthawm nak, dawhlo nak kong isawi nak le nihsawh nak aa tel mi an si. TCN: Na paw hi Utlak na lo, Na nah ning cu Naa na si ko etc...Cun, pum tlamtling lo le Khua chung ah mihrut an ti mi hna nawlcawn le itahchunh te hna ...atam pi lai, hi ban tuk hi capo nak hman lo mi an si. Kan hrial ding zong asi i, chim a hmang rihmi an um zong ah kan thlauh hna awk asi. Capo biatluang tu hi chim kan cawn cio khawh a biapi ngai. Midang namnet deuhnak poh cu lungfah nak a chuah pi i, kan nih mi hi mi lungfah nak zawn asi caah Krihfa kan si nak ziaza zong in aa tlak hrim lo mi asi.
Mizoram ah chungkhar hna pakhat cu, an nu pa farual bak in capo an chim tti leng mang hna. An pa nih, "TV zoh lo in capo chim tti nak in caan kan hman tti hi a tam ngai" ati. Lungthin aa hmu tuk mi le aa kom mi chungkhar an si ti cu afiang. Mithen khat cu hawikom sin lawng ah aa nuam i chungkhar ah itet ngai in um hmang mi an um. Nu le pa hna zong ca remrum piin, fa le hna ralkap style Command phun rumro le rianfial ding lawng ngiat phun in um sual a fawi te. Chungkhar ah 'Aaluu phoh' leng mang hmanh, nan inchungkhar nunning cang aa thleng hrim hrim lai i na nun zong a nuam lai. 'Laughter is the best medicine'
Thursday, April 15, 2010
Laimi le Capo I
Dwight David Eisenhower
“I think the next best things to solving a problem is finding some humor in it”
Frank A. Clark
“laughter is the best medicine” tiah Reader digest ah an ttial theu. ‘Nih’ hi ngandam nak si ttha bik asi ti nak asi. ‘Sii’ ttha bik asi tak ko ah cun ‘ziah’
Farrawn capo tlawmpal:-
“Bawi Jesuh an tlaih lio ah khan Farrawn nu pa 3 um hna seh law an luatter khawh lai an ti tawn mi kha, Farrawn nu pakhat um ah cun a za ko. A sual lo mi tham cu a khamh khawh ko lai” tiah an ti..:)
Pakhat nu nih ar thah ding ah adawi lengmang na’n aphan kho ti lo i “Cu ar te cu ka dawi tak tak sual lai ee” ati…
Pakhat pa cu ‘Ser’ le ‘theithu’ (Thingthei a thur mi an si) a ei lengmang I, an Vok kawm ah a ek ek. An Vokpi nih a ei piak I, Vokpi cu ni 3 chung bak a ha zaa an ti..:)
Kawidua hna ti lianh lio ah khual an tlawng I ti tan ding an si. Ti lioh thiam pa nih ‘thih na ttih maw’ tiah a hal. ‘Tih hlah’ tiah ti thiam lo pa nih a leh. Si le ati I, khatlei ral tiang chuak lak in ti cu a lioh tak. Ti thiam lo pa cu a vun ipaih ve I a fenh thlauhmah. ‘Ka chanh law’ tiah a au..’aa thih ka ttih loh na ti ko khah, poi lo cuh’ a hei ti. Ti tla pa nih “thih cu ka ttih khe ttung lo, ti fenh
Capo chim hi a thiam mi te nih an chim ko ah khin
Wednesday, April 14, 2010
Ruat ve cio hmanh uh!
Nizan cu ka mitku kho
lo i zantlai hnu ah Sermon ka ngai pah, Net chung ah Blogs pawl browse ka tuah pah i an cattial mi cio ka rel hna. Lai hawi dang blog pawl ka zoh hna i update an tuah huam tuk cio hna lo. Cun, thawngpang ( News) deuh a tam. Mizo pawl blogs ka zoh hna i pakhat hnu pakhat, ka lau ko. An cattial mi le an iceih duh mi pawl le kan nih Laihawi pawl kan iceihmi le kan cattial mi tah chunh tik ah quality he quantity he an kan thlau taktak si. Mirang ca in an ttial mi a tam i, an ttial dihin comment tuahnak ah an hawi dang nih ttha tein an ceih pi tawn hna. Mirang an hman mi zong ka khuaruah har, Native speaker pawl he an idan nak aa hngal lo. Bloggers tam deuh pawl i cattial tu hna hi, minthang hna novels le Ca Santlai an rak rel tuk ning aa thei kho ngai. Atthen cu Upa le cozah rian ngan pipi ttuan mi an si hna i, mino tete he ttha tein bia an iruah.Kan nih Lailei hi nikum hrawng khan blogs hi tuah pah cio asi ve nain, ttha tein a pehzul mi hi an tlawm chin leng mang. Cun, cattial thiam deuh le khuaruah ning a kal ttha mi tampi hi an itel lem hoi lo. Pastor deuh le bang cu blog tuah mi kan tlawm ngai hna, kan watana lo bia maw si manhlo dek kan hman tuk maw thiamlo bia dek..:) Chantiluan nih a neih bang, ram tthangcho mitam u hi online ah um cio asi cang i, information kan ipek khawhnak tha hi online deuh lawng hi asi fawn ttung. Phungchim lio hmanh ah texting tuah asi cang.
Hawile, hi ca ka ttial duhnak cu
- Blogs hi tuah cio ulaw information kan ipek ning hi updated kan si deuh lai
- Ca na ttial deuhdeuh ah cun, Carel duhnak na nei deuh lai i khuaruahnak ah na tthang peng lai
- Blog na tuah ah cun zapi sin ah na chim ngam lo mi, zapi ca i a hlawk ding mi na theih mi kha midang na kan hrawmh khawh fawn lai
- Ruahnak ttha na neih mi na ttial lo ah cun a lo thai lai
Dam te cio'n,
NTL
JP.
(NB: Lai forum le Rungcin ah ka thlah mi ka tar tthan mi asi.)
Monday, April 12, 2010
Common Sense
Samuel Taylor coleridge
Kan hnung zarh cawn ninga zan ah, India Embassy, Tokyo ah rianttuan ve mi Manipur lei kan unau chungkhar hna, Pu John le Pi Thangi nih Tokyo um mi Laihritlai hna rawlhrawm tti nak le ihawikomh nak nei ding in an kan sawm. Mitam an chuak kho cio lo na'n 15 tluk hrawng kan si hna Mizo,Lai, Zomi tiin. India Cozah nih Embassy rianttuan mi hna umnak Quater, Azabujuban hmun ah asi. Room ngan pi asi i zalong ngai le nuam ngai in bia zaza kan iruah cio hna. Pumhnak bantuk i caan hman i theihter nak zong mah te'n ituah pah ding in khua kan khan. Pu John nih theihter nak aa tuah dih hnu ah a chang chang in theihter nak le bia tawi tete chimnak kan nei cio hna.
Pu John hi Hmar asi i Manipur State, Sielmat khua chuak asi. Civil service (Indian Foreign Service) aluhnak kum 20 leng asi cang. Morocco,
Ka caan a phan ve i, theihternak kaa tuah hnu ah Tamilnadu sianginn ka rak kai lio i Hmar hawikom ka neih hmasa bik mi kong ka chim. Cun, Pu L. Keivom le Dr. Rochunga Pudaite cattial mi ka rel ve tawnnak (English, Mizo le Hmar holh) le miphun unau hna lungthin kan ihmuh i khat le khat kan i cohlan abiapit nak le hmailei Ramdang nan itthial tik zong ah nan umnak ram ah a um ve mi Lai unau hna hlam hmasa tawn uh etc.. atawi khawh chung in ka chim ve..:) Pi Thangi nih a ttha tuk a ka ti piak..:) OMG! Pi Thangi nih a chim ve i a ngaih nuam taktak, a ttha tuk hoi.
Pumh hruaitu nih thawngttha bia in thazaang pek nak tawite nei ve dingin tiah, Tedim lei Pastor pa a vun sawm. Mah cu aw...suimilam 1 deng atongh ko e..:( Achim mi le ngaih ding um huaha lo, amen le halleluia ti phun cu a tam tuk hoi. Hohmanh nih an ngai huam lo na'n ihnek cio asi. An rak celh cio rua hna lo, an tho, an tthu thulh cio hna. Voi 2 bak ka tho ve :). Adih in zan 9pm si cang i, zanriah dum tti nak kan neih hna hnu ah kan ttian cio hna. Cu thil ka ton mi nih, zapi lak thutdir le biachim nak ah Common sense hi zeitluk in a biapit nak a ka ruah ter. Asina'n, ka ruah tluk in ka fiang taktak ve lo i ka lung ah aa taap tluk in chimrel zia ka thiam fawn lo. Zeisihmanh ah zapi lak tthutdir tu ah cun thil sining ngiat thiam le caan hman thiam tu cu a rak bia pi ko.
Hitihin teh a nuam deuh kun hnga maw? Zapi hmai bia kan chim ve ttung ah cun:-
- Timhtuah nak neih cia tein tawi tein chim ding
- Bia ngai tu ding hna study tuah law an herh mi le theih an duhmi hngalh khawh izuam
- Mithmai panh te le thlum-al tein bia chim ding
- Capo thianghlim tete telh pah ding, aa tlak ningin
- Na chim duh mi kha fiang tein na theih ve mi asi lai, fiang tein na chim khawhlo mi cu na theih fian lo caah asi
- Raltthat nak nih tei nak a chuah pi
- Nangmah he, biangai tu he nan ihlawk pi ding mi asi a herh ( Win-win)
- Mi nawl icawn duh hlah, na si ning te kha a ttha ve ko (Na creative deuh lehlam)
- Na biachim an ngaih ruang ah zeidah siter na duh hna? Lunglomhnak? Thinhun nak? Ngaihchiat nak? Hnangamnak? Raltthat nak? Thlennak? etc..
Saturday, April 3, 2010
The Shadow of the Untouchable
(The following article is written by Dr. Rochunga Pudaite of Bibles for the World, USA, some years ago. I could not remember the original source where I copied the writings but posted it here without asking permission. If the writer or copyright owner claims and notify me, I should be responsible and delete it immediately. Otherwise, for the shake of information and understanding the works of the Lord among the Hmar clan of Chins in Manipur, it's worth to spare your time. I hope you will be blessed. Lian)
My tribe in southern Manipur did not treat others as untouchables. We were headhunters until two generations ago. No wonder even the British avoided us – let alone other tribes and castes. As a matter of fact my tribe – the Hmars – were
not even listed as a tribe by the Government of India, until I appealed directly to our Prime Minister, Pandit Jawaharlal Nehru. One consequence of this isolation was that although caste is the defining feature of most of Indian society, I knew nothing of its power until one afternoon of 1952, at the
As a student in Jorhat (1946-49) I had swept floors, cleaned toilets, and happily worked in the gardens to pay for my room and board. My parents and Christian mentors had taught me that all work was honourable, better than begging. So I never imagined that a sweeper was different from me or my fellow students . . . that is not until about
Until that moment I did not even know that this classmate of mine was a Brahmin! I knew him only as a good student, from a respectable family, embodying our dreams for a new
Asserting his superior status, the Brahmin young man ordered this much older, trembling and crestfallen sweeper to lie face down. Then he kicked him as he cursed. Since I could not stomach this, I rolled up my shirt sleeves and decided to grab the Brahmin and throw him to the ground. Just then four boys appeared and shouted, “If you touch the Brahmin we will give you a lesson worse than the one he is giving to the sweeper.”
I froze in shock. The Brahmin, enpowered by the support of these (enlightened!) university students, demanded of the poor sweeper, “Pay for my trip to the
Deeply troubled, I walked to my room alone. One agonising aspect of this shameful episode was that the sweeper, my classmate and I were a part of a Chistian hostel – Holland Hall! Christianity that I was familiar with in North East India had liberated my tribe from our traditional inhumanity to fellow human beings. But here, in Uttar Pradesh, both the Christian as well as secular institutions of higher learning had clearly failed to humanize Hindus. The Brahmin felt he had been polluted by a sweeper. I felt that his Brahminism had polluted an institution meant to reform
I wept before God. I was grateful that I was a Christian. I felt sorry for my Brahmin friend whose eyes had been blinded by Satan and whose conscience was corrupted by his culture. I felt sorry that his self-esteem was so shallow that he would take umbrage at a mere shadow; his purity was so phony that it could be polluted by a passing shadow. But more than that, I was sorry that I was too weak to do anything to help either the sweeper or the Brahmin find liberty from their slavery. I asked God to enable me to someday do something to help my countrymen find the liberty that he had brought to me and my people.
* * *
I grew up in a remote mountain
Chief Kamkhawlun sent messengers to Aizawl (capital of what is now
Mr. Roberts, a Christian businessman from
Mr. Roberts explained to our Chief that man was created in the likeness of God - good, happy and free. Satan deceived and enslaved man. Man ran away from God and lost his likeness to God. Becoming more like Satan he started committing crimes against God and neighbours - oppressing, if not murdering fellowmen, violating women, detroying families, robbing property and indulging in all kinds of greed, envy and immorality. God sent prophets and priests to show them the way to harmonious living, personal happiness and eternal life. But men could not change their ways. Ultimately, God took the form of man and revealed Himself to show His love, His plan of salvation and eternal happiness with Him in heaven. Jesus became the sacrificial “lamb of God” and shed his blood so that we may have peace with God and be reconciled to one another.
My father was a teenager when he heard the story of Jesus, of God’s sacrifice on the cross to make peace with us – his enemies. My father gave his life to Jesus so that Jesus became his Saviour. Four other young men also decided to embrace God's message of salvation. Roberts left Senvon with a promise to return and open a school and a medical clinic to help them. But upon his return to Aizawl, Colonel Locke served him with an expulsion order to leave the Lushai Hills for disobeying orders and for “demeaning the high British culture” by sleeping in tribal homes and eating tribal food. Roberts was never again allowed to return to preach the Gospel to the Hmar people. My father and his friends learned to read the Lushai language, in order to memorize the Gospel of John, and then preached the Good News of salvation to our people.
My grandfather, who was the Chief before Kamkhawlun prior to being deposed by the British, was furious that his son had become a follower of the “white man’s religion.” My father was banished from home. Later he and his friends were arrested, whipped and imprisoned by the British rulers. Most Indians who have been told that the colonial rulers wanted to convert us will find it incredible and incomprehensible, but it is true that the British rulers burnt the bamboo churches my father had built, and banned taking freewill offerings to support pastors. But Jesus, who suffered for our salvation, gave power to my father and his friends to persevere. The story of Christ’s death and resurrection and their personal experience of Christ gave them hope, joy, and peace. The more they were persecuted the faster Christianity grew among the Hmar people. One of their leaders, H. K. Bawichhuaka joined Mahatma Gandhi's freedom movement. He was arrested and jailed in Silchar and Jorhat until
When I was ten years old, I too accepted Jesus Christ as my Lord and my Saviour. My parents sent me to the nearest upper primary school to study – 96 miles away from my home in Churachandpur. Their aim was not so that I may get a good job and provide them with financial security in their old age, but so that “You may translate the Bible for us.” To get to the school I had to walk through dense forest, infested with tigers, bears, and wild elephants. After I finished middle school I went to Jorhat, about 300 miles from home. There I worked as a sweeper, cleaner and gardener in the Mission Compound to pay for my room and board.
After I finished high school I decided to go to
After they left I prayed to God, my heavenly Father, to guide me. I thanked him for sparing my life. I picked up my luggage, put it on my head and walked to the street without knowing where I was going. I was afraid of talking to anybody. About two hours later I saw the signboard, “
I filled out the scholarship form and, with great expectations and a prayer, sent it to
After I finished my Intermediate Arts degree course in
In paranthesis I may add, that it was this sense of gratitude and loyalty to
To continue the story of my journey into liberty and dignity, a few months after my unforgettable encounter in
In 1935, Dr. Amberkar confided to Bishop Pickett, “When I read the Gospels, the Acts of the Apostles, and certain passages of St. Paul’s epistles I feel that I and my people must all be Christians, for in them I find a perfect antidote to the poison Hinduism has injected into our souls and a dynamic strong enough to lift us out of our present degraded position, but when I look at the Church produced by Christian Missions in the districts around Bombay, I have quite a different feeling. Many members of my own caste have become Christians and most of them do not commend Christianity to the remainder of us.”[6]
Dr. Ambedkar’s remark pierced my heart deeper than the dagger the
I needed Jesus to invade and rule my soul, so that I too may take up my cross and resist sin and evil even to the point of death. I knew that the Lord Jesus who had conquered death and risen from the grave to save us from our sin would help me serve my country. As I look back over my life, he did answer my prayer. He took me out of the remote mountain
My secular education at the university was not sufficient to equip me to translate the Bible into Hmar. So I prayed and asked God to make it possible for me to study the Bible and theology in the
A few months after I arrived in America I read a book, My India, My America by Krishnalal Shridharani who also wrote a beautiful book War Without Violence, an analysis of Mahatma Gandhi and his techniques. In My
I returned to
After three months at home I decided to travel across the hills of Manipur, Mizoram and
My conviction that Jesus is what
Be that as it may, our schools naturally led to a college –
Looking back, I am extremely grateful for what God has done for me and for others through me. He saved me from the sins that arise from living outside God’s control. He became my Father. I was poor, but I did not have to envy others or beg from them. My Father has showered His love upon me. His care and His provision have been sufficient for all my needs. He has made my life useful not merely for my Motherland but in over one hundred countries. I have flown over 30 lakh[7] miles to serve people all over the world. I have seen greed and grief among the nations which no human being is able to erase. We need the dynamic of the teaching of Jesus Christ which, Dr. Ambedkar observed, is “strong enough to lift us up out of our degraded position.”
Wednesday, March 24, 2010
Pathian Dawtnak Cakuat
Sunday, March 14, 2010
Cheraw Chheh hnawk
Cheraw chheh hnawk
Cheraw kâna hming chher hi hmusit tur a ni lo. Economy tlusawp avangin kan thangtharte an zâm a. Mi zingah “Mizo ka ni” an ti ngam lo ta fo. Tunlai hian, thangthar hnena mahni hnam zahpui lova chhuantir theitu thil eng pawh - sual a nih loh phawt chuan - kan mamawh a ni. Chuvangin, a thatna laiah dawngsawng thiam ang u. NLUP min tiamtute tlin tawk a ni hrih. Cheraw hian a tha zawnga khawvel hriat hlawh nih harsatzia leh hautakzia leh beih hah tulzia min hmuhtir. Hei hi a lawmawm lai ber chu a ni.
Gospel Centenary hmangin khawvel hriat hlawh kan tum tawh a. Gospel hi tourism huanga market chi a ni lo tih kan zir chhuak. Internet lamah chuan, Gospel-a hriat hlawh tumte kha, Chakma leh Bru nék ch>pa, Burma raltlan deusawhtu anga khawvelin a hriat hlawh hnam kan ni ta. Chu maichama mei zawk chu a mit ta lo.
Engti zawng pawha mi hriat hlawh nih hian lukhawng leh sawhkhâwk a nei. Cheraw hmanga khawvel kan chibai rual hian, khawvel chuan, “Kan lawmpui a che u. In AIDS leh cancer vei figure-a hniam phah em? In economy a sàn phah em?” tiin kan chibai min chháng lêt tan ang.
He zawhna hi tu chhànah nge kan khêk le? Mihring cheng atanga teha sorkar hnathawk tam berna state leh, non-governmental organisation (NGO)-a government servant inhmang tamna ber state leh, nasa taka pay scale inang an inhausak hleihna state-a sorkar hnathawkte hian, kan nihna dik tak khawvelin
min hriatpui ta se, kan chhang ngam ang em?Cheraw kâna kan hming chherna hian keini, mihring zat atanga teha kohhrana ‘rawngbawltu’ tam berna rama thlarau harhna dawng tam ber hnamte hi engtin nge min nghawng le? Tihdamna chang nasa ber leh ramhuai hnawtchhuak nasa ber hnamte hian, sermon ngaithlak tur tam berna leh, gospel camping tam berna ram hi piangthar da leh tam berna ramah kan chantir a ni tih hi, Cheraw-a thang kan chhuah rualin khawvel hian hre tel se kan duh em? Sakhaw thar hmanga mahni culture reh hlum tum nasa ber hnamte zinga mi kan ni a, chutiang hnam ngeiin cultural dance hmanga thang a chhuah ta hi kohhran hruaitu tan chuan ngaihtuah fe a ngai.

Zu hi chu kan khap miauva, khawvela zu quality nei chhe ber ram nih pawh a mawh lem lo. Dendrite atanga correcting fluid chena ruihhlova chantir theite chènna ram nih leh, khawvela proxyvon-a OD tam berna ram kan nihna te hi khawvelin min hriatpui tan dawn ta. Cheraw sawi apianga sawi tel an ni ve tawh ang. Zak tak i maw le?
Cheraw adjudicator hian, Cheraw mai en lo hian, kan Aizawl, city chhunga village council nei awmchhun leh, khawvela lirthei average speed hniamna ber khawpuia chengte hi min enchiang ta se, kawngpui sira kan gas bur ruak hun tlarte hi khawvela sei berah a puang nghal mai ang tih a va hlauhawm em! Heng chhinchhiahnate hian keini ‘ringtute’ hi a zui zel dawn si a, Cheraw chheh hnawk hi - ngaihtuah a ngai e.
- Vanneihtluanga



